قابل توجه دانشجویان عزیز

قابل توجه دانشجویان عزیز

دوستانی که وبلاگشان اشتباهی لینک شده است، آدرس صحیح وبلاگشان را ارسال کنند تا تصحیح گردد.

با تشکر

 

 

اميل دوركيم

انديشه ها ، نظريه ها و تفكرات  اميل دوركيم

بر گرفته از جزوه درسي   محمد حسن محقق معین

امیل دورکیم (Émile Durkheim) (تلفظ انگلیسی: دورکهایم)، فیلسوف و  جامعه‌شناس بزرگ قرن نوزدهم و ابتدای قرت بیستم است. به عقیدهٔ بسیاری، دورکیم بنیان‌گذار جامعه‌شناسی به شمار می‌رود. هرچند آگوست کنت به عنوان واضع واژهٔ جامعه‌شناسی (Sociology) شناخته می‌شود، لکن دوركیم  اولین کسی بود  که توانست کرسی استادی جامعه‌شناسی را تأسیس و اولین چهره دانشگاهی در رشته جامعه شناسی شود. وی همچنین مؤسس سال‌نامهٔ جامعه‌شناسی (L'Année Sociologique) در فرانسه است.دوركیم از اثیات گرایانی است كه سنت فلسفی كنت را پرورش داده و معتقد بود كه دانشمند باید فارغ از ارزش های خودش به مطالعه جامعه بپردازد.دوركیم در راه مجزا نمودن جامعه شناسی از روانشناسی و زیست شناسی بسیار تلاش كرد و در این راه به موفقیت رسید.

زمینه اجتماعی و آثار دوركیم

ادامه نوشته

تاریخچه تبلیغات در ایران

در رابطه با سمينار جامعه شناسي تاريخي

تاریخچه تبلیغات در ایران
تاریخچه تبلیغات در ایران را مي توان به طور كلي بر دو دوره تاریخي تقسیم كرد:‏
الف: دوره باستان ب: دوره عصر جدید الف: تبلیغات دوره باستان كه به طور كلي تحت تأثیر كشاورزي و ویژگي‌هاي آن مي‌باشد یك نوع ارتباطات ‏شفاهي است و مانند سایر كشورهاي دیگر باستان علایم تجاري، دیوار نوشته‌ها و جارچیها مهمترین شیوه هاي ‏پیام‌رساني و آگهي به شمار مي روند.
‏ ب: عصر جدید با ورود دستگاه چاپ به ایران و انتشار اولین روزنامه (كاغذ اخبار) در عصر قاجاریه، اندك اندك ‏آگهي هاي تجاري نیز به نشریات راه یافتند. بدین ترتیب آگهي در رسانه‌هاي جمعي ایران از دیواركوب شروع شد ‏و به نشریه هاي ادواري، كتاب، سینما، رادیو و سرانجام تلویزیون راه یافت.
‏ اولین روزنامه‌اي كه مبادرت به درج آگهي كرد روزنامه وقایع اتفاقیه در سال 1267 شمسي بود.‏
در عهد قاجار، آگهي، حداقل سه نام داشت ابتدا اعلانها و اشتهارنامه كه قبول عامه نیافته است سپس اعلان كه ‏مصدر باب افعال است به معني آشكار شدن و علني ساختن است و به دنبال تشكیل فرهنگستان ایران در سال ‏‏1314 واژه آگاهي جایگزین اعلان شد اما سرپاس مختاري رییس وقت اداره كل شهرباني طي نامه‌اي از ریاست ‏وزرا درخواست كرد كه چون كلمه آگاهي براي تأمینات اداره كل شهرباني تعیین شده است به تمام وزارتخانه‌ها ‏و دوایر دولتي دستور صادر شود كه از استعمال كلمه آگاهي به جاي اعلان خودداري نمایند، لذا از این پس آگهي ‏جاي آگاهي را گرفت.‏

ادامه نوشته

پرسش از جامعه‏شناسی دین

1 - چگونه می‏توان جامعه‏شناسی دین را به عنوان یك گرایش آكادمیك و دانشگاهی مطرح كرد؟

2 - آیا ”جامعه‏شناسی دین“ نام درستی است؟

3 - منظور از ادیان چیست؟

4 - آیا مطالعه جامعه‏شناسانه دین كافی است؟

5 - آیا برای مطالعه پدیده‏های دینی در جامعه، لزوماً باید دیندار بود؟

6 - روش تحقیق در این حوزه جامعه‏شناسی چیست؟

7 - منابع و مراجع این رشته كدامند؟

8 - كلیه بحث‏ها در حوزه جامعه‏شناسی دین قرار می‏گیرند؟

9 - تعریف دین چیست؟

10 - ملاك تشخیص دین و غیر دین در جامعه مدرن چیست؟

 

ادامه نوشته

معرفی کتاب

  سنجه های دینداری

کتاب سنجه های دینداری در ایران حاصل زحمت 2 سال کار تحقیقاتی مولفین است که به جمع آوری و دسته بندی تحقیقات دینداری با توجه به سنجه های بکارگرفته در آن کرده اند. در این کتاب تحقیقات در زمینه دینداری در ایران تا سال 85 گزارش شده اند.  مدل دسته بندی سنجه های دینداری بر مبنای پژوهشی بوده است که هیل و هوود(1999) انجام داده اند. پس از فصل اول این کتاب که مقدمه است، فصل دوم تا ششم به  مقیاسهای مناسک دینی، اعتقادات دینی، آگاهی های دینی، ارزشهای دینی، و مقیاسهای چند بعدی دینداری اختصاص یافته است. در فصل هفتم تحقیقاتی گزارش شده اند که در هیچ یک از ابعاد دینداری مذکور نمی گنجیدند اما گزارش آن مفید تشخیص داده شده است. در فصل پایانی نویسندگان به جمع بندی و بررسی وضعیت پژوهش در زمینه دینداری در ایران پرداخته اند. درپایان نیز کتابنامه مفصلی آمده است که برای پژوهشگران تحقیقات دینداری می تواند سودمند باشد. امیدواریم چاپ این کتاب  کمکی باشد به محققانی که تمایل دارند براساس داده های تحقیقاتی در ایران پژوهشهای نظری در زمینه دینداری انجام دهند.

کاظمی، عباس و فرجی، مهدی(1388) سنجه های دینداری در ایران، تهران: انتشارات جامعه و فرهنگ، 45000ریال.

دین از نگاه دورکیم

دین از نگاه دورکیم

چکیده:
در این مقاله، ابتدا آراى اصیل دورکیم در باب جامعه و نیازهاى اصیل انسان و نسبت این دو با دین بررسى شده و سپس در سه بعد روش‏شناختى، تجربى و نظرى این آرا مورد نقادى قرار گرفته است.

دورکیم در کتاب صورت‏هاى ابتدایى حیات مذهبى اعلام داشت که مقصودش شناخت ابتدایى و ساده‏ترین دینى است که تاکنون شناخته‏ایم. دورکیم همچنین روش‏هاى بررسى‏اش را مشخص کرد و از نظریات مذهبى روزگارش، به‏ویژه تفکرى که دین را پدیده‏اى ساختگى و موهوم معرفى مى‏کرد، به شدت انتقاد کرد. او مى‏پرسد که اگر دین یک خطا و توهم محض است، پس علت دوام آن طى قرون و اعصار چیست؟ ما باید ادیان را با ماهیتى نمادین در نظر آوریم تا به کنه آنها دست یابیم. به گفته دورکیم اگر این کار را انجام دهیم، درخواهیم یافت که هیچ دینى ساختگى و عارى از حقیقت نیست. حتى ابتدایى‏ترین دین بیانگر نوعى حقیقت است؛ هرچند این حقیقت درست همان چیزى نباشد که باوردارندگانش تصور مى‏کنند. دورکیم امیدوار بود در بررسى ساده و ابتدایى دین، پایدارترین و اساسى‏ترین ویژگى‏هاى آن را بیابد؛ زیرا در صورت‏هاى تحول‏یافته و پیچیده دین، روابط بین واقعیت‏ها را نمى‏توان پیدا کرد و خصوصاً صورت‏هاى مذهبى این واقعیت‏ها گم مى‏شود. به اعتقاد دورکیم از آنجا که دین یک پدیده اجتماعى است، پس مقولات بنیادى اندیشه بشرى نیز باید از جامعه سرچشمه گرفته باشد.

ادامه نوشته

در رابطه با طرح درسي جامعه شناسي دين

دين و جامعه شناسي ، تاملي در باره جامعه شناسي دين (1)

اسكات جولي/هال آيرين(1382)، دين و جامعه شناسي ، افسانه نجاريان ، اهواز ، نشر رسش

مفاهيم كليدي متن

ايده هاي كليدي متن

جامعه شناسي كلاسيك   اسپنسر ، كارل ماركس ، دوركيم و كاكس وبر       دوره مدرن

-         دين پديده اجتماعي عميقا قابل مطالعه -         تكامل گرايي اسپنسر(شرح ريشه هاي مذاهب بر پايه پرستش اشياي بي جان) -         ماركس ( دين بنيادي اجتماعي،آه حسرت و زاري توده هاي مستضعف،قلب يك دنياي بدون قلب،روح يك مكان بي روح) -         دوركيم ( دين ؛ نيروي هميشه جاودان جامعه،وفاق عمومي،نهاد مهم اجتماعي،مقدس ترين انديشه اي كه جامعه را پي ريزي مي كند،نقش نعيين كننده در تحكيم همبستگي اجتماعي) -         ماكس وبر( اعتقاد به اصالت عقل،دين به عنوان يكي از چندين نيروي اجتماعي هم خصوصيات منفي دارد هم مثبت) نفوذ كارهاي ماركس،دوركيم و وبر ـ افول در اول قرن بيستم ،دوره اوج 1960 به بعد ؛ -         توجه به رشته هايي مانند انسان شناسي اجتماعي -         محبوبيت روش خرد(تفسيري) -         پيشرفت سريع دين در غرب پس از جنگ

مقایسه نظریات مارکس و دورکیم و ماکس وبر درباره ارتباط دین و جامعه

• مقایسه نظریات مارکس ، دورکیم و ماکس وبر درباره ارتباط دین و جامعه
• دورکیم در سلک جامعه‏شناسان دین اجتماعی است، در عین حال که غیر متعهد می‏باشد. این دسته از جامعه ‏شناسان در حقیقت معتقدند که دین الهی به دلیل پیروزی شاخص‏های علمی و تجربی از محدوده تکامل زمانی خارج شده و اکنون دوره تسلط علم رسیده است،علمی که جز چیرگی بر طبیعت هدف دیگری در سر ندارد، رهایی انسان از موقعیت‏های تنگ و بسته جامعه را به عنوان کجروی اجتماعی و سیاسی، محکوم کرده و روح جمعی را به جای روح خدا یا خدا و یا خلیفه او جایگزین می‏کند. باید گفت که دورکیم فکر و عناصر اولیه اندیشه و پایه‏های اساسی آگاهی و شناخت عقلی را اصولا زاییده زندگی اجتماعی می‏داند، حتی درباب مقولات منطقی، مانند زمان و مکان، معتقد است که اینها نیز از مقولات اجتماعی درجه دوم‏اند و جامعه نه تنها مقولات مذکور را پدید می‏آورد، بلکه محتوای آن از جنبه‏های متفاوت وجود اجتماعی تشکیل شده است.روش اثبات ‏گرایی و تجربه‏گرایی دورکیم در باب واقعیت اجتماعی از اموری است که در جامعه‏ شناسی دین او نیز سریان دارد و قابل مشاهده است، به گونه‏ای که او دین را همچون سایر امور اجتماعی با عینک تجربه مورد مطالعه و بررسی قرارداد. علاوه بر آن، کار دورکیم در مطالعه ادیان ابتدایی آن هم در محدوده‏ای خاص کاری بیشتر مردم‏شناسانه است که با آن به قضاوت جامعه‏شناختی پرداخته است. او آنچه را از این مطالعه برداشت کرده است‏ به تمام ادیان سریان داده و اگرچه برای دین نقش‏های مهمی قایل است، اما منشا آنها را چیزی فراتر از جامعه و داده‏های اجتماع نمی‏داند.اظهارنظر راجع به ماهیت ادیان، در حوزه و محدوده جامعه‏شناسی دین نیست و دورکیم نباید از محدوده و حوزه علمی خود فراتر رود و به حوزه علمی دیگری وارد شود.

• اظهار نظر کارل مارکس را در زمینه دین باید در زمره نظرات اندیشمندانی قرار داد که تحت عنوان جامعه‏شناسان دین اجتماعی متعهد قابل درج هستند، دسته‏ای که به تمام باورهای دسته اول معتقد بوده، ولی روح جمعی را حاکم ندانسته و اصولا طرح آن را محکوم کرده‏اند و رهایی انسان را نمونه‏ای از بیداری، آگاهی و انقلابی بودن جامعه تلقی می‏کنند. در نظر مارکس ، جامعه‏ شناسی دین اصولا به عنوان جنبه‏ای از جامعه‏شناسی آگاهی و فرهنگ تلقی می‏شود. از نظر او، ستم‏کشی و از خودبیگانگی انسان فقط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نیست، بلکه معنوی هم هست. خلاصه در برداشت مارکس ،دین یکی از ایدئولوژی های سنتی است که آگاهی انسان باید از آن فراغت‏یابد،زیرا که دین ره‏آورد تضاد طبقاتی است و در این نظام به تضاد طبقاتی دین سر بر می‏آورد، گاهی آه ستمدیدگان است و گاهی شمشیر ستمگران تا با آن به راحتی بر ستمدیدگان حکم برانند. اما دو ایراد عمده بر دیدگاه کارل مارکس وارد است: اولا، مارکس مطالعه مهمی در زمینه دین نداشته و دین را کلیسای زمان خود پنداشته‏است که این‏گونه عمل از اندیشمندی چون مارکس کاری غیر واقع‏بینانه است. از سوی دیگر، برداشت‏ خود از دین را به تمام ادیان سرایت داده، نقشی‏منفی که کلیسای‏زمان مارکس در جامعه‏ایفامی‏کند برای همیشه در حق دیگر ادیان جاری دانسته است و از این رو، به عدم دخالت دین در عرصه اجتماع رای داده است. ثانیا، مارکس به یافتن علل اساسی پیدایش دین از خلال وضع اقتصادی جامعه پرداخته است. لذا، از سویی، او مطرح می‏کند که‏واقعیت نابسامانی که طبقه رنجدیده در جامعه طبقاتی با آن روبرو می‏باشد افکار دینی را در ذهن رنجدیدگان فقیر پدید می‏آورد تا از این رهگذر ملجا و پناهی پیدا کند و از سوی دیگر، تمایل دارد تا نشان دهد این طبقه حاکم برای حمایت از مصالح خود آیین می‏سازد و برای طبقه رنجدیده به ارمغان می‏آورد، در حالی که هیچ‏کدام از اینها با اقعیت‏خارجی توافق ندارد، زیرا دین همیشه در دامن فقرا و محرومین و نیازمندان پرورش یافته و پیش از آنکه با نور خود سراسر جامعه را بپوشاند در روح فقرا و محرومین پرتو افکنده است، چه مسیحیت و چه دعوت اسلامی در شهر مکه.

• دین در حوزه اندیشه ماکس وبر،به گونه‏ای جامعه‏شناسی دین است و عمده نظرات و تفکرات اصولی وبر را در جامعه‏شناسی دین او می‏توان بازیابی کرد. وبر را در دسته‏بندی‏ها می‏توان جزو جامعه‏شناسان دین اجتماعی قرار داد که روش تفسیری دارند. این دسته ضمن مردود شمردن وجوه آرمانی ناخداگرایی و عوامل‏گرایی متفکران گذشته، اندیشه رهایی انسان را باز کرده‏اند، اما در عین حال، علی‏رغم تلاش در زمینه بررسی نقش دین در جامعه ، خصوصا ابعاد پیشرفتی جامعه، درباره اندیشه خدا و تاثیر ایمان به او در جهان اجتماعی به سکوت می‏نشینند. از جمله ایراداتی که به وبر وارد است عدم مطالعه دقیق و همه‏جانبه تمام ادیان بود، زیرا قضاوت قطعی درباره دینی همچون اسلام بدون مطالعه عمیق و همه جانبه آن کار معقولی نیست، بخصوص برای کسی که معتقد به دینی نباشد بسیار فرصت لازم است تا بتواند دینی چون اسلام را مطالعه کند و دریابد که آیا از نظرگاه اسلام، رشد اجتماعی و توسعه اقتصادی مطلوب است ‏یا نه و آیا شیرازه دین با پیشرفت جامعه سازگار است‏یا نه. وبر با همان برداشتی که از برخی آموزه‏های پروتستان داشته، سراغ ادیان دیگر آمده و به طور تعجب‏آمیزی در هیچ دینی آموزه قابل قبولی که بر گفته‏های آیین پروتستان منطبق باشد نیافته است.

منابع

• ابوالحسن تنهایی، درآمدی بر مکاتب و نظریه‏های جامعه‏ شناسی، ص‏593
• ماکسیم رودنسون، اسلام و سرمایه داری، ترجمه محسن قدرتی
• فصلنامه معرفت شماره 20 ، مقاله محمد رضا آقایی

دین از دیدگاه يواخيم واخ - جامعه شناس آلماني

يواخيم واخ - جامعه شناس آلماني-:
درک همدلانه دين در بطن جامعه

واخ  کرسي دانش دين  را در دانشگاه شيکاگو تاسيس کرد. وي  وظيفه جامعه شناسي دين را تحقيق در تاثيرات متقابل دين و جامعه مي دانست که شامل تاثير دين بر صور و خصوصيات سازمان اجتماعي و تاثير جامعه بر روابط اجتماعي درون يک دين است. در انديشه اي که واخ از دانش دين داشت، دين شامل جنبه نظري (فکري)، عملي(رفتاري) و نهادي (اجتماعي) مي شد; واخ مي  کوشيد که بگويد چگونه ارزش هاي ديني نهادهايي را که بيانگر آن ها هستند شکل مي دهند.

ادامه نوشته

پیشینه تبلیغات تجاری در ایران

در رابطه با درس سمينار جامعه شناسي تاريخي

پیشینه تبلیغات تجاری در ایران

از ابتدا تا سال 1327

در این مطلب به بررسی اجمالی تبلیغات تجاری در ایران از ابتدا تا سال 1327 می‌پردازیم. كارشناسان معتقدند كه تبلیغات تجاری بصورت حرفه‌ای از سال 1325 در ایران شروع شد. اصولاً این دوره را دوره شروع تبلیغات تجاری در همه دنیا می‌دانند.

برخی از صاحبنظران نخستین وسایل آگهی رسانی در ایران را نصب تابلو و جارچیها بیان كرده‌اند و معتقدند استفاده از آگهی به ادوار باستانی بازمی‌گردد. پیشینه آگهی در تاریخ معاصر، نخست به صورت دیواركوب و درج در نشریه‌ها باب شد و سپس رواج پیدا كرد. دكتر محمدیان پیشینه آگهی در مطبوعات ایران را عهد ناصرالدین شاه قاجار می‌داند. بر این اساس نخستین  آگهی كه در مطبوعات عهد ناصری درج شد، به سفارش یك تاجر فرنگی به نام "موسیو روجیاری" است كه در شماره ششم روزنامه وقایع‌اتفاقیه مندرج است.  غیر از روزنامه ها و مجلات كه تعداد آنها در این دوره به طرز روز افزون بالا می‌رفت، سینماها نیز از وسایلی بودند كه باب قبول آگهی های بازرگانی را زودتر از وسایل دیگر باز كردند. به همین جهت یكی از قدیمی ترین مؤسسات تبلیغاتی كه توسط آقای معزی تاسیس گردید و بعداً آقای حمزه نعمتی آن را ادامه داد، كار خود را به نام كانون آگهی زیبا از تهیه و نمایش اسلاید (شیشه سینمایی) آغاز نمود.

ادامه نوشته

رویکرد مونتسکیو تا چه اندازه جامعه شناختی می باشد؟

رویکرد مونتسکیو تا چه اندازه جامعه شناختی می باشد؟

منتسکیو با گزینش روش تجربی و عینی بررسی جوامع و با رو بر تافتن از قوانین کلی و مطلق نسبت به اندیشمندان قبل از خود ، به شناختی نسبتاً واقعی تر از جوامع رسیده و دریافت که جامعه قوانین ویژه ای داشته و پویش اجتماعی و نهادهای اجتماعی ـ اقتصادی در هر جامعه ، براساس و پایۀ شرایط خاص آن جامعه به وجود آمده است (تنهایی ،1381؛112).

منتسکیو سعی می کند نه تنها تاثیر پیش آمدها را در پویش های اجتماعی ـ تاریخی بررسی کند بلکه فراتر از جبرگرایی اجتماعی به تاثیر برخی از شخصیت های فردی در تاریخ اشاره دارد.

ادامه نوشته

دين در ديدگاه جامعه شناسان كلاسيك

 

دين همواره پديده اي اجتماعي عميقا قابل مطالعه در جامعه شناسي كلاسيك بوده است. در واقع بيش تر جامعه شناسان برجسته و پيشتاز قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم مطالعه دين را در حوزه كاري خود گنجانده اند.

هربرت اسپنسر : اسپنسر ريشه هاي مذاهبي را كه بر پايه پرستش اشياي بي جان مانند سنگ ها يا مكان ها قرار دارند شرح مي داد.

اين اشياي مادي براي تجسم خدا يا خدايان استفاده مي شدند زيرا مردمان نخستين افكاري به اندازه ي كافي پيشرفته نداشتند تا مفهوم خداي مجرد را درك كنن . اسپنسر عقيده داشت همچنان كه جوامع تحول مي يابند تصور خود را در مورد خدا از اشياي بي جان به يك شكل مجرد و مجزا تغيير مي دهند.

معتقدان به تكامل اجتماعي توضيحات بسيار متفاوتي براي ريشه ها و گسترش دين داشتند . اما بيش تر اين توضيحات بر اساس تفسير هاي نادرستي بود كه از اعمال مذهبي رايج در بين فرهنگ هاي غير غربي داشته اند. از جمله فرضيه هايي كه براي اين فرهنگ ها توسعه و پيشرفت كم تري نسبت به غرب متصور بودند.

كارل ماركس : نظريه او در مورد دين در كتاب درباره دين شرح داده شده است. او دين را بنيادي

ادامه نوشته